ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუსა და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრ ნარენდრა მოდის შორის შემდგარი მოულოდნელი სატელეფონო ზარი თავდაპირველად წარმოდგენილი იყო, როგორც რუტინული კონტაქტი ორი ქვეყნის „სპეციალური სტრატეგიული ურთიერთობის“ ფარგლებში. მას შემდეგ ამ საუბარმა გაცილებით დიდი მნიშვნელობა შეიძინა. 

მომდევნო დღეს გავრცელდა ინფორმაცია საუდის არაბეთში ხელმოწერილი ყოვლისმომცველი თავდაცვის შეთანხმების — ეგრეთ წოდებული მექის პაქტის — შესახებ ერ-რიადს, ანკარასა და ისლამაბადს შორის. ეს შეთანხმება ბოლო წლების განმავლობაში რეგიონის უსაფრთხოების არქიტექტურაში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სტრუქტურულ ცვლილებად ითვლება.

ახალი ალიანსის არქიტექტურა და მისი ნატოს სტილის პუნქტი

მექის პაქტს ხელი მოაწერეს საუდის არაბეთის ტახტის მემკვიდრე პრინცმა მუჰამედ ბინ სალმანმა, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა და პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შეჰბაზ შარიფმა. ის ბევრად სცილდება კეთილი განზრახვების დეკლარაციას. 

პაკისტანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დადასტურების თანახმად, შეთანხმება მოიცავს ურთიერთდახმარების პუნქტს, რომელიც ნატოს მე-5 მუხლის მოდელზეა შექმნილი: თავდასხმა სამი წევრიდან ნებისმიერზე განიხილება, როგორც თავდასხმა ყველაზე. ეს მოვლენა ღრმა გეოპოლიტიკურ გადაწყობას ასახავს. საუდის არაბეთმა, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს ამერიკის უსაფრთხოების გარანტიების საიმედოობას და განიცდის განმეორებით დარტყმებს საკუთარ ინფრასტრუქტურაზე ირანთან და მის მარიონეტებთან მრავალფრონტიანი დაპირისპირების ფონზე, გადაწყვიტა, მხოლოდ ვაშინგტონს არ დაეყრდნოს. 

ამის ნაცვლად, მან დაიწყო კომპაქტური სუნიტური თავდაცვის ღერძის ჩამოყალიბება, რომელიც აერთიანებს საუდის არაბეთის ეკონომიკურ ძალაუფლებას, თურქეთის თავდაცვით ტექნოლოგიებსა და პაკისტანის ბირთვულ შესაძლებლობებს.

რატომ არიან თელ-ავივი და ნიუ-დელი შეშფოთებულნი

ეს კომბინაცია ორ ფრონტზე იწვევს პარალელურ განგაშს. ისრაელისთვის, ირანის წინააღმდეგ არაბულ სახელმწიფოებთან ღია და სტაბილური ალიანსის შექმნის დიდი ხნის იმედმა სერიოზული უკანდახევა განიცადა. მიუხედავად იმისა, რომ მექის პაქტი გარეგნულად ირანული საფრთხის წინააღმდეგ არის მიმართული, საუდის არაბეთის დაახლოება თურქეთთან და პაკისტანთან — რომელთაგან ორივე მკვეთრად ანტიისრაელურ რიტორიკას ინარჩუნებს — მკვეთრად ზრდის ნებისმიერი მომავალი ნორმალიზაციის პოლიტიკურ ფასს ერ-რიადსა და თელ-ავივს შორის „აბრაამის შეთანხმებების“ ჩარჩოებში. 

ინდოეთი, ამავდროულად, უყურებს, როგორ იღებს მისი დიდი ხნის მეტოქე პაკისტანი სამხედრო გაძლიერებასა და ძლიერ მხარდაჭერას არაბეთის ნახევარკუნძულზე. 

თურქეთი, რომელიც უკვე არის ისლამაბადისთვის მოწინავე დრონების მიმწოდებელი, ახლო აღმოსავლეთში იძენს გაზრდილ როლს, რაც პირდაპირ გამოწვევას უქმნის ინდოეთის ინტერესებს

ეკონომიკური შედეგები და IMEC დერეფანი

შედეგები ბევრად სცილდება სამხედრო სფეროს. საუდის არაბეთი ინდოეთი–ახლო აღმოსავლეთი–ევროპის ეკონომიკური დერეფნის (IMEC) ცენტრშია – ეს არის ამბიციური პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს ინდოეთის დაკავშირებას ჰაიფას პორტთან და ევროპასთან. 

თურქეთი, რომელიც აშკარად გამოირიცხა IMEC-ის მარშრუტიდან და ხელს უწყობდა კონკურენტულ ინიციატივებს, ახლა რიადთან პარტნიორობის მეშვეობით პირდაპირ ბერკეტს იძენს დერეფნის საკვანძო მონაწილეზე.

კონტრ-ალიანსები: ნიუ-დელიდან აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთამდე

შეთანხმების კვალდაკვალ დიპლომატიური აქტივობა აჩვენებს, რომ რეგიონული სახელმწიფოები უკვე ეძებენ საპირწონეებს. 

მოდისა და ნეთანიაჰუს სატელეფონო საუბრისთანავე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ინდოეთმა სასწრაფოდ მოითხოვა ისრაელთან თავდაცვის პაქტის გაფორმება. მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ოფიციალური შეთანხმების შესახებ მტკიცებები „ყალბ ამბებად“ მონათლა და უარყო, მან ღიად აღიარა, რომ ყურადღებით აკვირდება მოვლენების განვითარებას. 

ამავდროულად, მოსალოდნელია იმ სცენარის განმეორება, რომელიც 2003 წლის შემდეგ ისრაელ-თურქეთის სტრატეგიული ურთიერთობების გაწყვეტას მოჰყვა: ისრაელის, საბერძნეთისა და კვიპროსის დამაკავშირებელი სამმხრივი პარტნიორობის შემდგომი გაღრმავება. ათენი და ნიქოზია იზიარებენ ერთსა და იმავე შეშფოთებას თურქეთის გავლენის გაფართოებასთან დაკავშირებით. როგორც საერთაშორისო ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, როდესაც ტრადიციულ დიდ სახელმწიფოებს უჭირთ წესრიგის დამყარება, რეგიონული აქტორები ახალი ბალანსის ჩამოსაყალიბებლად იწყებენ მოქმედებას. 

მექის პაქტი არ არის მხოლოდ სუნიტური სახელმწიფოების პასუხი რეგიონულ არასტაბილურობაზე; ის ასევე არის ამოსავალი წერტილი კომპენსატორული ალიანსების ახალი სერიისთვის, რომელიც პირდაპირ გავლენას მოახდენს ახლო აღმოსავლეთზე, აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სამხრეთ აზიაზე.