ნიუ-დელი: ინდოეთის თავდაცვითი წარმოების ისტორია სულ უფრო მეტად იწერება მსხვილი სახელმწიფო საწარმოებისა და წამყვანი კერძო კომპანიების ტრადიციული საზღვრებს მიღმა. 

ლაბორატორიებში, ტექნოლოგიურ ფირმებში, საინჟინრო დანაყოფებსა და განვითარებად სტარტაპებში უფრო ფართო სამრეწველო ქსელი ახლა ქვეყნის თავდაცვითი წარმოების არქიტექტურის ნაწილი ხდება. 

უახლესი სიგნალი იყო VIMARSH 2026 — DRDO-სა და ინდუსტრიის სინერგიის შეხვედრა (DRDO-Industry Synergy Meet), რომელიც 15 სექტემბერს ნიუ-დელიში გაიმართა, სადაც მთავრობამ წარადგინა ზომები MSME-ებისა და deep-tech სტარტაპების თავდაცვითი კვლევის, განვითარებისა და წარმოების ბირთვთან დასაახლოებლად.

 ეს პროცესები ემთხვევა პერიოდს, როდესაც ინდოეთის თავდაცვითმა წარმოებამ 2025-26 ფინანსურ წელს რეკორდულ 19 მილიარდ დოლარს (₹1.78 lakh crore) მიაღწია, ხოლო თავდაცვითი ექსპორტი 4.1 მილიარდ დოლარამდე (₹38,424 crore) გაიზარდა. 

თავდაცვის მთლიან წარმოებაში კერძო სექტორზე 24 პროცენტი მოდიოდა, რაც დღემდე მის ყველაზე მაღალ წილს წარმოადგენს. გამოკვეთილი მიმართულება ნათელია: ინდოეთის თავდაცვის სამრეწველო ბაზა მსხვილი მწარმოებლების მიერ დომინირებული სისტემიდან ფართოვდება უფრო ფართო ქსელისკენ, სადაც მცირე საწარმოებს შეუძლიათ საკუთარი წვლილი შეიტანონ ტექნოლოგიების, კომპონენტების, ქვესისტემების, სპეციალიზებული წარმოებისა და ახალი თაობის შესაძლებლობების შექმნაში.

VIMARSH-ი კარს უფრო ფართოდ აღებს

VIMARSH 2026-ზე თავდაცვის მინისტრმა რაჯნათ სინგჰმა წარადგინა ჩარჩო-პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს MSME-ებისა და deep-tech სტარტაპებისთვის ტექნიკური და ფინანსური ბარიერების შემცირებას. 

აღნიშნული ზომები მოიცავს პირდაპირ დაფინანსებას, ინკუბაციურ მხარდაჭერასა და DRDO-ს სატესტო ობიექტებზე სპეციალურ წვდომას. 

ასევე ამოქმედდა ცალკე ჩარჩო-პროგრამა DRDO-ს მიერ შემუშავებული პროგრამული უზრუნველყოფის საწყისი კოდების უსაფრთხო და სტანდარტიზებული გაზიარებისთვის ლიცენზირებული ინდუსტრიული პარტნიორებისთვის. 

ინიციატივის მიზანია პროგრამულად განსაზღვრული თავდაცვითი შესაძლებლობების მხარდაჭერა და ინდუსტრიების დახმარება ტექნოლოგიური მოძველების უფრო ეფექტურად მართვაში. 

ღონისძიებაზე ასევე გადაეცა ტექნოლოგიების გადაცემის ცხრა სალიცენზიო ხელშეკრულება 13 მწარმოებელ პარტნიორს, რაც მათ DRDO-ს მიერ შემუშავებული სისტემების კომერციული წარმოების საშუალებას აძლევს. 

ამ შეთანხმებების მნიშვნელობა ტექნოლოგიის ლაბორატორიის ფარგლებს გარეთ გასვლაში მდგომარეობს. ტექნოლოგიების გადაცემა ქმნის გზას, რომლის მეშვეობითაც კვლევის შედეგები სამრეწველო წარმოებაში ინერგება, რაც კერძო მწარმოებლებსა და მათ ფართო მომწოდებელთა ქსელებს თავდაცვის პროგრამებში მონაწილეობის შესაძლებლობას აძლევს. 

DRDO-ს განცხადებით, დღემდე განხორციელდა 2 300-ზე მეტი ტექნოლოგიის გადაცემა 1 100-ზე მეტ ინდუსტრიულ საწარმოზე. ასევე, ინდუსტრიისთვის ხელმისაწვდომი გახდა DRDO-ს მიერ შემუშავებულ დაახლოებით 50 რაკეტასთან დაკავშირებული ტექნოლოგიები.

მომწოდებლებიდან პარტნიორებამდე

ამ ტრანსფორმაციაში გადამწყვეტი როლი ენიჭება MSME-ების (მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების) ცვალებად ფუნქციას. იმის ნაცვლად, რომ მხოლოდ ცალკეული კომპონენტების მიწოდებით შემოიფარგლონ, მცირე საწარმოებს სულ უფრო მეტად უბიძგებენ მონაწილეობა მიიღონ კვლევაში, პროექტირებაში, ტესტირებაში, სერტიფიცირებასა და წარმოებაში. 

VIMARSH-ზე სინგჰმა DRDO-სა და ინდუსტრიას შორის თანამშრომლობის გაღრმავებისკენ მოუწოდა, რათა მან ღირებულების შექმნის მთელი ჯაჭვი მოიცვას, და ხაზი გაუსვა მსხვილ საწარმოებთან ერთად თავდაცვის მიწოდების ჯაჭვებში MSME-ებისა და სტარტაპების ინტეგრირების აუცილებლობას. 

ეს მიდგომა მცირე კომპანიებს უფრო მეტად აახლოებს ტექნოლოგიების განვითარების პროცესთან, ნაცვლად იმისა, რომ ისინი მხოლოდ ქვედა რგოლის მომწოდებლებად განიხილებოდეს. 

აღნიშნული ცვლილება ასევე ეთანხმება „განვითარებისა და წარმოების პარტნიორის“ (Development-cum-Production Partner) მოდელს, რომლის ფარგლებშიც DRDO თანამშრომლობს შესაბამისი შესაძლებლობების მქონე ინდურ მწარმოებლებთან თავდაცვითი ტექნოლოგიების შექმნისა და მათი შემდგომი წარმოების მიმართულებით. 

ეს მოდელი ქმნის ხიდს ლაბორატორიულ კვლევასა და სამრეწველო მასშტაბის წარმოებას შორის. 

MSME-ებისთვის ასეთმა შეთანხმებებმა შეიძლება უზრუნველყოს წვდომა ტექნოლოგიებსა და საწარმოო შესაძლებლობებზე, რომლებიც სხვა შემთხვევაში მხოლოდ უფრო მსხვილ სამრეწველო ობიექტებში დარჩებოდა კონცენტრირებული. 

სტარტაპები ერთვებიან სტრატეგიულ ტექნოლოგიებში

რაც მოიცავს ყველა კონვენციურ სარაკეტო სისტემას ინდოეთის თავდაცვის მრეწველობისთვის ადგილობრივი წარმოების მიზნით, შესაბამისი კვალიფიკაციების, სერტიფიცირებისა და მარეგულირებელი მოთხოვნების დაცვით. 

ეს ნაბიჯი პირდაპირ დაუკავშირდა ინდური საწარმოების, მათ შორის MSME-ებისა და ტექნოლოგიური პარტნიორების მონაწილეობის გაფართოებას. 

ეს ქმნის შესაძლებლობებს საწარმოო ჯაჭვის სხვადასხვა დონეზე მოქმედი კომპანიებისთვის. 

დახვეწილი თავდაცვითი სისტემა არ არის დამოკიდებული მხოლოდ ერთ მწარმოებელზე; ის მოითხოვს ელექტრონიკას, მასალებს, ამძრავ სისტემასთან დაკავშირებულ კომპონენტებს, პროგრამულ უზრუნველყოფას, სენსორებს, მექანიკურ დამუშავებას, საკომუნიკაციო აღჭურვილობასა და სპეციალიზებულ ქვესისტემებს. 

ტექნოლოგიების გადაცემის გაფართოებულ ქსელს შეუძლია შექმნას შესვლის მრავალი წერტილი უფრო მცირე სამრეწველო საწარმოებისთვის.

უფრო დიდი სამრეწველო ბაზა

ინდოეთის თავდაცვითი წარმოების გაფართოების მიღმა არსებული მაჩვენებლები უფრო ფართო კონტექსტს ქმნის. 

თავდაცვითი წარმოება 2020-21 ფისკალურ წელს არსებული $9 მილიარდიდან (₹84 643 კრორი) 2025-26 ფისკალურ წელს ₹1,78 ლაქ კრორამდე გაიზარდა, რაც 110-პროცენტიან ზრდას წარმოადგენს. 

წარმოების ბოლო მაჩვენებელში კერძო მრეწველობის წილმა შეადგინა დაახლოებით $4,5 მილიარდი (₹42 000 კრორი), ანუ 24 პროცენტი. თავდაცვითი ექსპორტი 2025-26 ფისკალურ წელს $4,1 მილიარდამდე (₹38 424 კრორი) გაიზარდა, ამასთან, ინდური თავდაცვითი პროდუქცია 80-ზე მეტ ქვეყანაში გადის. 

მთავრობამ მიზნად დაისახა, რომ 2029 წლისთვის წლიურმა თავდაცვითმა წარმოებამ $32 მილიარდს (₹3 ლაქ კრორი), ხოლო თავდაცვითმა ექსპორტმა $5,32 მილიარდს (₹50 000 კრორი) მიაღწიოს. მოსალოდნელია, რომ უფრო ფართო სამრეწველო ბაზა, მათ შორის MSME-ები (მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოები) და სტარტაპები, ამ გაფართოების მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს. 

კერძო სექტორის მზარდი მონაწილეობა ასევე უქმნის უფრო დიდ შესაძლებლობებს შედარებით მცირე კომპანიებს, რათა ჩაერთონ ჩამოყალიბებულ მიწოდების ჯაჭვებში. 2025-26 ფისკალურ წელს კერძო კომპანიებზე მოდიოდა $1,85 მილიარდი (₹17 353 კრორი), ანუ ინდოეთის თავდაცვითი ექსპორტის 45,16 პროცენტი.

გლობალური მასშტაბის საწარმოების შექმნა

მთავრობის ბოლოდროინდელი თანამშრომლობა მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოებთან (MSME) ასევე სცდება თავდაცვის შესყიდვების ფარგლებს და გლობალური კონკურენტუნარიანობისკენ ფართოვდება. 

1 სექტემბერს გრეიტერ-ნოიდაში გამართულ MSME-ის ღონისძიებაზე სიტყვით გამოსვლისას, ინდოეთის თავდაცვის მინისტრმა რაჯნათ სინგჰმა მოუწოდა საწარმოებს, თავიანთი ბრუნვის ნაწილი ჩადონ კვლევაში, განვითარებასა და ტექნოლოგიურ განახლებაში, და ამავდროულად პარტნიორული ურთიერთობები დაამყარონ უნივერსიტეტებთან, IIT-ებთან, კვლევით დაწესებულებებთან, DRDO-ს ლაბორატორიებთან, სტარტაპებსა და მსხვილ ინდუსტრიებთან. 

მან ხაზი გაუსვა დრონებს, ხელოვნურ ინტელექტს, რობოტოტექნიკას, კიბერუსაფრთხოებას, მოწინავე ელექტრონიკას, სენსორებს, ავტონომიურ სისტემებს, მოწინავე მასალებს, კოსმოსურ და კვანტურ ტექნოლოგიებს, როგორც სფეროებს, რომლებიც შესაძლებლობებს სთავაზობს ინდურ MSME-ებს. 

ეს გზავნილი ტექნოლოგიურ განვითარებას საწარმოო სიმძლავრეების გვერდით აყენებს.

 იგი ასევე ასახავს უფრო ფართო ცვლილებას ინდოეთის ინდუსტრიულ პოლიტიკაში: MSME-ებს მოუწოდებენ, შიდა მომწოდებლებიდან ტექნოლოგიების შემმუშავებლებად, სისტემურ მომწოდებლებად და ექსპორტიორებად გარდაიქმნენ.

თავდაცვის ეკოსისტემა ფართოვდება

ინდოეთის თავდაცვის მრეწველობის განვითარება სულ უფრო მეტად უკავშირდება სამრეწველო სიღრმეს. 

მსხვილი კომპანიები კვლავ ცენტრალურ როლს ასრულებენ კომპლექსურ პლატფორმებსა და მასშტაბურ პროგრამებში, თუმცა მათი საწარმოო ქსელები ათასობით სპეციალიზებულ მომწოდებელსა და ტექნოლოგიურ პარტნიორს საჭიროებს. 

VIMARSH 2026-მა ეს უფრო ფართო ეკოსისტემა ყურადღების ცენტრში მოაქცია. ინდუსტრიული მასშტაბების გასაფართოებლად გაფორმდა სტრატეგიული ურთიერთგაგების მემორანდუმები (MoU) ორგანიზაციებთან Society of Indian Defence Manufacturers და Laghu Udyog Bharati, ხოლო DRDO-მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას ორგანიზაციასთან Quality Council of India სისტემა SAMAR 2.0-ისთვის, რომელიც მიზნად ისახავს ადგილობრივ თავდაცვის საწარმოებში წარმოების სიმწიფის შეფასებასა და ბენჩმარკინგს.

 შედეგად იქმნება სამრეწველო სტრუქტურა, რომელშიც კვლევითი ინსტიტუტები, სტარტაპები, მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოები (MSME), აკადემიური წრეები, მსხვილი მწარმოებლები და შეიარაღებული ძალები უფრო მჭიდროდ უკავშირდებიან ერთმანეთს. 

შესაბამისად, ინდოეთის თავდაცვის მრეწველობა მიდის ისეთი მოდელისკენ, სადაც ინოვაცია მხოლოდ სპეციალიზებული ლაბორატორიების ფარგლებში არ რჩება, წარმოება კი მხოლოდ რამდენიმე დამკვიდრებულ კომპანიაში არ არის კონცენტრირებული. ტექნოლოგიების გადაცემის, საგამოცდო ბაზებთან წვდომის, მიზნობრივი ინოვაციური პროგრამებისა და უფრო ღრმა ინდუსტრიული პარტნიორობის ერთდროულად გაფართოებასთან ერთად, MSME-ები და სტარტაპები ინდოეთის თავდაცვის წარმოების არქიტექტურის სულ უფრო თვალსაჩინო კომპონენტებად იქცევიან.