განვითარების სფეროში თანამშრომლობა იცვლება. იგი აღარ განისაზღვრება მხოლოდ ფინანსური დახმარებით, ინფრასტრუქტურული პროექტებით ან მთავრობათაშორისი შეთანხმებებით. სულ უფრო მეტად, პარტნიორობის საზომი ხდება ის, თუ რამდენად ვრცელდება ცოდნა, ძლიერდება ინსტიტუტები, იძენენ თემები შესაძლებლობებს და რამდენად შესაძლებელია განვითარების წარმატებული მოდელების სხვაგან მორგება. 

ინდოეთის მიდგომა ასახავს ამ ცვალებად რეალობას. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში, მისი განვითარების პარტნიორობა სულ უფრო მეტად აერთიანებს სამთავრობო პროგრამებს, კერძო სექტორის შესაძლებლობებს, სამოქალაქო საზოგადოების მონაწილეობას, აკადემიურ ექსპერტიზას, ტექნოლოგიებსა და საერთაშორისო ინსტიტუტებს. 

შედეგად მიღებულია მოდელი, რომელიც შიდა განვითარების გამოცდილებას „სამხრეთ-სამხრეთის“ თანამშრომლობასთან აკავშირებს და საერთაშორისო ჩართულობის ცენტრში დახმარების ნაცვლად ადამიანებს აყენებს. 

„მთელი საზოგადოების“ ეს მიდგომა განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ინდოეთის საქმიანობაში მდგრადი განვითარების მიზნების (SDGs), შესაძლებლობების გაძლიერების, ციფრული ტრანსფორმაციის, ჯანდაცვის, კლიმატისადმი მდგრადობისა და განვითარების დაფინანსების მიმართულებით. იგი ასევე ხდება ინდოეთის გლობალურ სამხრეთთან თანამშრომლობის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი.

პარტნიორობაზე დაფუძნებული განვითარების თანამშრომლობა

ინდოეთის განვითარების პარტნიორობა ტრადიციული დახმარებიდან გადაიზარდა ფართო ჩარჩოში, რომელიც მოიცავს გრანტებს, შეღავათიან საკრედიტო ხაზებს, ტექნიკურ თანამშრომლობას, შესაძლებლობების გაძლიერებას, ჰუმანიტარულ დახმარებასა და ცოდნის გაზიარებას. 

საგარეო საქმეთა სამინისტრო ამ მიდგომას აღწერს როგორც ადამიანზე ორიენტირებულს, სადაც ხაზგასმულია მრავალფეროვნების პატივისცემა, მდგრადი განვითარება და პარტნიორი ქვეყნების პრიორიტეტები. 

UNDP-ის 2025 წლის კვლევის თანახმად, 2000-დან 2023 წლამდე ინდოეთმა 14,7 მილიარდ აშშ დოლარზე მეტი გასცა გრანტების სახით და 32 მილიარდი აშშ დოლარი შეღავათიანი საკრედიტო ხაზების სახით, რითაც მხარი დაუჭირა 600-ზე მეტ განვითარების პროექტს აზიის, აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და წყნარი ოკეანის რეგიონის 68 ქვეყანაში. 

პროექტები მოიცავს ტრანსპორტს, ენერგეტიკას, სოფლის მეურნეობას, ჯანდაცვას, განათლებას, საინფორმაციო ტექნოლოგიებსა და კატასტროფების მართვას. მთავარი ბენეფიციარები აფრიკის ქვეყნები იყვნენ — 42 აფრიკულ ქვეყანაზე დაახლოებით 12 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების 196 საკრედიტო ხაზი გაიცა. 

თუმცა, ყურადღება მხოლოდ ფიზიკური ინფრასტრუქტურით არ შემოიფარგლება. შესაძლებლობების გაძლიერება ინდოეთის განვითარების თანამშრომლობის ერთ-ერთ განმსაზღვრელ საყრდენად იქცა.

რესურსების გადაცემიდან შესაძლებლობების გადაცემამდე

ინდოეთის ტექნიკური და ეკონომიკური თანამშრომლობის (ITEC) პროგრამა, რომელიც 1964 წელს დაარსდა, ინდოეთის „სამხრეთ-სამხრეთის თანამშრომლობის“ ერთ-ერთ ყველაზე ხანგრძლივ პლატფორმად იქცა. 

იგი მოიცავს 160-ზე მეტ პარტნიორ ქვეყანას და უზრუნველყოფს ტრენინგებს, სასწავლო ტურებს, ექსპერტთა მივლინებებსა და ინსტიტუციურ პარტნიორობას ისეთ სფეროებში, როგორიცაა სოფლის მეურნეობა, განათლება, ენერგეტიკა, ჯანდაცვა, მმართველობა, მეწარმეობა, გარემოსდაცვითი მენეჯმენტი და ტექნოლოგიები. 

უბრალოდ მზა გადაწყვეტის გადაცემის ნაცვლად, ეს მოდელი პროფესიონალებსა და ინსტიტუტებს საშუალებას აძლევს შეიძინონ ცოდნა, რომლის მორგებაც ადგილობრივ პირობებთანაა შესაძლებელი. 

ეს პრინციპი სულ უფრო აქტუალური ხდება, რამდენადაც განვითარებადი ქვეყნები ეძებენ ხელმისაწვდომ და მასშტაბირებად გადაწყვეტებს ციფრულ მმართველობაში, ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდებაში, ფინანსურ ინკლუზიასა და კლიმატისადმი მდგრადობაში. ინდოეთის გამოცდილება ასეთი სისტემების მთელი მოსახლეობის მასშტაბით დანერგვაში, პრაქტიკული ცოდნის მნიშვნელოვან ბაზას ქმნის საერთაშორისო გაცვლისთვის. 

MEA-მ შესაძლებლობების გაძლიერება ინდოეთის განვითარების პარტნიორობის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა, რაც მოიცავს ციფრულ ტრანსფორმაციას, კარგ მმართველობას, განათლებას, ფინანსურ ინკლუზიას, ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდებასა და ადამიანზე ორიენტირებულ სხვა პრიორიტეტებს.

მდგრადი განვითარების მიზნების ეროვნულ და სოციალურ მისიად ქცევა

ინდოეთის „მთელი საზოგადოების“ მიდგომა განსაკუთრებით თვალსაჩინოა 2030 წლის დღის წესრიგის განხორციელებისას. 

NITI Aayog წარმოადგენდა მთავარ ინსტიტუციურ საყრდენს მდგრადი განვითარების მიზნების (მგმ) კოორდინაციისთვის, ხოლო „მგმ ინდოეთის ინდექსმა“ (SDG India Index) შექმნა შტატებსა და მოკავშირე ტერიტორიებზე პროგრესის გაზომვის ჩარჩო. 

ინდოეთის მეორე ნებაყოფლობით ეროვნულ მიმოხილვაში, რომელიც 2020 წელს გაეროს მაღალი დონის პოლიტიკურ ფორუმზე იყო წარმოდგენილი, აღწერილი იყო გადასვლა „მთელი საზოგადოების“ მიდგომაზე, რაც მოიცავს სუბნაციონალურ მთავრობებს, ადგილობრივ ხელისუფლებას, სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებს, თემებს, მოწყვლად ჯგუფებსა და კერძო სექტორს. 

ეს მიდგომა კიდევ უფრო ღრმად დამკვიდრდა განვითარების დაგეგმვაში. UNDP-მ 2025 წელს აღნიშნა, რომ ინდოეთმა გამოიყენა „მგმ ინდოეთის ინდექსი“ და ეროვნული ინდიკატორების ჩარჩო, რათა განვითარების მონაცემები უფრო შესადარებელი და ადგილობრივ დონეზე რელევანტური გაეხადა. 

250 000-ზე მეტმა გრამ პანჩაიატმა დაიწყო მგმ-ის პრიორიტეტების ინტეგრირება ადგილობრივი განვითარების გეგმებში „პანჩაიატის წინსვლის ინდექსის“ მეშვეობით, ხოლო ათზე მეტმა შტატმა დააფუძნა მგმ-ის სპეციალური საკოორდინაციო და დაჩქარების ცენტრები. 

UNDP-მ ასევე განაცხადა, რომ 1 000-ზე მეტმა სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციამ მიიღო მონაწილეობა ინდოეთის ნებაყოფლობით ეროვნულ მიმოხილვებთან დაკავშირებულ საყოველთაო ეროვნულ კონსულტაციებში.

 ეს ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ გასცდა მდგრადი განვითარების მიზნები საერთაშორისო ჩარჩოს ფარგლებს და იქცა უფრო ფართო შიდაეროვნული განვითარების პროცესად.

პარტნიორობები, რომლებიც შიდა წარმატებას გლობალურ განვითარებასთან აკავშირებს

ინდოეთის თანამშრომლობა განვითარების სფეროში სულ უფრო მეტად ხორციელდება პარტნიორობების და არა იზოლირებული ინიციატივების მეშვეობით. 

ინდოეთის მთავრობისა და გაეროს მდგრადი განვითარების თანამშრომლობის 2023-2027 წლების ჩარჩო შემუშავდა ცენტრალური სამინისტროების, შტატებისა და საკავშირო ტერიტორიების მონაწილეობით, სამოქალაქო საზოგადოებასთან, ანალიტიკურ ცენტრებთან, კერძო სექტორთან, კოოპერატივებთან და შრომით ორგანიზაციებთან ერთად. იგი ასახავს „მთელი მთავრობის“, „მთელი საზოგადოებისა“ და „მთელი გაეროს“ მომცველ ჩარჩოს.

 ეს პარტნიორობა ასევე წარმოადგენს გზას, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია ინდოეთის განვითარების გამოცდილების საერთაშორისო დონეზე გაზიარება. 

2025 წლის აგვისტოში ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ წამოიწყეს „ინდოეთი-გაეროს გლობალური შესაძლებლობების განვითარების ინიციატივა“, რათა ინდოეთის განვითარების პრაქტიკა და ინსტიტუტები გლობალური სამხრეთის ქვეყნებთან მათი ეროვნული პრიორიტეტების შესაბამისად დააკავშირონ. ინიციატივა მოიცავს უნარების განვითარების ტრენინგებს, ცოდნის გაცვლასა და საპილოტე პროექტებს, რომლებიც ეყრდნობა როგორც ITEC-ის პროგრამას, ისე გაერო-ინდოეთის SDG ქვეყნის ფონდს. 

ეს წარმოადგენს ევოლუციას „სამხრეთ-სამხრეთის“ თანამშრომლობაში: ინდოეთის გამოცდილება მხოლოდ საერთაშორისო მასშტაბით კი არ არის წარმოდგენილი, არამედ პარტნიორობების გზით ერგება სხვა განვითარებადი ქვეყნების სპეციფიკურ მოთხოვნებს.

ციფრული, ჯანდაცვისა და კლიმატური გადაწყვეტები პარტნიორობას აფართოებს

ტექნოლოგიები ინდოეთის საერთაშორისო განვითარების თანამშრომლობის კიდევ ერთ მნიშვნელოვან განზომილებად იქცა. ციფრულმა საჯარო ინფრასტრუქტურამ, ციფრული ჯანდაცვის სისტემებმა და ტექნოლოგიებზე დაფუძნებულმა სოციალური კეთილდღეობის მიწოდებამ ცოდნის გაცვლის ახალი სფეროები შექმნა. 

UNDP-ის 2025 წლის პარტნიორობის მიმოხილვამ აჩვენა, რომ ინდოეთის მოსავლის დაზღვევის გამოცდილება შვიდ ქვეყანას გაუზიარეს, ხოლო ციფრული ჯანდაცვის პლატფორმები, როგორიცაა U-WIN და eVIN, გაუზიარეს ზამბიასა და ლაოსის სდრ-ს იმუნიზაციის მონიტორინგის, ვაქცინების მიწოდების ჯაჭვებისა და ბოლო რგოლის ჯანდაცვის სერვისების მიწოდების გასაძლიერებლად. 

პარტნიორობა სულ უფრო მეტად მოიცავს კლიმატისადმი მედეგობასა და გარემოსდაცვით მდგრადობას. ინდოეთი და UNDP მუშაობდნენ კლიმატისადმი მედეგ საარსებო წყაროებზე, მდგრად ეკოსისტემებსა და განვითარების დაფინანსებაზე, ხოლო ინდოეთ-გაეროს განვითარების პარტნიორობის ფონდმა და IBSA-ს ფონდმა დაარსების დღიდან 150 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი გამოყვეს ისეთი სფეროებისთვის, როგორებიცაა ციფრული საჯარო ინფრასტრუქტურა, განახლებადი ენერგია, ჯანდაცვა და კლიმატისადმი მედეგობა. აქედან გამომდინარე, 

ეს მოდელი განვითარების თანამშრომლობას აკავშირებს მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) უფრო ფართო პრიორიტეტებთან: სიღარიბის შემცირება, ჯანმრთელობა, ტექნოლოგიები, გენდერული ინკლუზია, კლიმატური ქმედებები, მედეგი ინფრასტრუქტურა და უფრო ძლიერი ინსტიტუტები. 

გლობალური სამხრეთი, როგორც პარტნიორი და არა მხოლოდ მიმღები

განვითარებად ქვეყნებთან ინდოეთის ჩართულობამ ასევე შეიძინა უფრო ძლიერი დიპლომატიური განზომილება. 

სამიტმა „გლობალური სამხრეთის ხმა“, რომელიც პირველად 2023 წლის იანვარში გაიმართა, განვითარებად ქვეყნებს შეუქმნა პლატფორმა პრიორიტეტების ჩამოსაყალიბებლად და გადაწყვეტილებების გასაზიარებლად. იმავე წლის ბოლოს მისმა მეორე გამოშვებამ განაგრძო ეს ხაზი, ხოლო მესამე სამიტმა 2024 წლის აგვისტოში გააჟღერა თემა „გაძლიერებული გლობალური სამხრეთი მდგრადი მომავლისთვის“. 

2024 წლის სამიტზე ინდოეთმა ასევე წამოაყენა „გლობალური განვითარების კომპაქტის“ ინიციატივა, რომელიც ფოკუსირებულია ვაჭრობაზე, შესაძლებლობების გაძლიერებაზე, ტექნოლოგიების გაზიარებასა და ფინანსურ მხარდაჭერაზე. ეს მიდგომა განვითარების თანამშრომლობას უფრო ფართო მნიშვნელობას ანიჭებს.

პარტნიორობა იქცევა მექანიზმად გადაწყვეტილებების ერთობლივი შექმნის, ინსტიტუტების მშენებლობისა და ქვეყნებისთვის ერთმანეთისგან სწავლის შესაძლებლობის მისაცემად.

მოდელი, რომელიც სულ უფრო მეტად განისაზღვრება საერთო შესაძლებლობებით

ინდოეთის „მთელი საზოგადოების“ მიდგომა ემყარება იდეას, რომ განვითარება შეიძლება გაძლიერდეს მაშინ, როდესაც მთავრობის პოტენციალს მხარს უჭერენ თემები, ბიზნესი, უნივერსიტეტები, სამოქალაქო საზოგადოება და საერთაშორისო ინსტიტუტები. 

ეს არქიტექტურა ქვეყნის შიგნით თვალსაჩინოა მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) ლოკალიზაციისა და კოოპერაციული ფედერალიზმის მეშვეობით, ხოლო საერთაშორისო დონეზე — ITEC-ის, საკრედიტო ხაზების, ინდოეთ-გაეროს განვითარების პარტნიორობის ფონდის, გლობალური სამხრეთის სამიტებისა და ინდოეთ-გაეროს გლობალური შესაძლებლობების გაძლიერების ინიციატივის მეშვეობით. 

როგორც UNDP-მ 2025 წელს აღნიშნა, ინდოეთის განვითარების გამოცდილება სულ უფრო მეტად სცდება მის საზღვრებს „სამხრეთ-სამხრეთის“ თანამშრომლობის, შესაძლებლობების გაძლიერებისა და ცოდნის გაზიარების გზით. 

ამ ტრაექტორიის მნიშვნელობა მდგომარეობს არა მხოლოდ ინდოეთის განვითარების პარტნიორობის მასშტაბში, არამედ მათ მიმართულებაშიც. ინფრასტრუქტურიდან ინსტიტუტებამდე, ტექნოლოგიებიდან გადამზადებამდე და ეროვნული პროგრამებიდან ცოდნის საერთაშორისო გაცვლამდე — ინდოეთი განვითარების გამოცდილებას სულ უფრო მეტად აქცევს საერთო რესურსად. 

შესაბამისად, „მთელი საზოგადოების“ მიდგომა უფრო მეტი ხდება, ვიდრე უბრალოდ საშინაო მმართველობის ჩარჩო. იგი ყალიბდება საერთაშორისო თანამშრომლობის ინსტრუმენტად — ინსტრუმენტად, რომელიც აკავშირებს ინდოეთის განვითარების გზას ფართო გლობალური სამხრეთის მისწრაფებებთან და საერთო პროგრესს გლობალური პარტნიორობის ცენტრში აყენებს.