რეზონანსი
01.03.2020

სწორი დღის რეჟიმი ჯანმრთელობის უმთავრესი წინაპირობაა, დილით კვება, საუზმე, ამ რეჟიმის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია. შესაბამისად, არ არის გასაკვირი, რომ ეს ის თემაა, რომელიც უამრავ კითხვას ბადებს: საინტერესოა, როგორ უნდა ვიკვებოთ დილით, რა შედეგს მოიტანს საუზმეზე უარი, რისგან უნდა შედგებოდეს, ან, არ უნდა შედგებოდეს დილის კვების რაციონი...

ჩვენი გაზეთის მკითხველებს პასუხობს კლინიკა ენმედიცის ექიმი-ენდოკრინოლოგი თამარ ჩადუნელი.  

რა როლი აკისრია საუზმეს და რა შედეგები მოაქვს მის უგულვებელყობას?

საუზმეს დიდი როლი აქვს ჩვენს რაციონში, როდესაც რეგულარულად ვსაუზმობთ, უმჯობესდება კოგნიტური ფუნქციები, ყურადღების კონცენტრაცია, გუნება-განწყობა. 

საუზმის გამოტოვებით ქვეითდება შრომისუნარიანობა. დილით საკვების მიღება ენერგიის წყაროა და განსაზღვრავს ორგანიზმის ნორმალურ ფუნქციონირებას.  პაციენტები ხშირად აღნიშნავენ, რომ დილით ვერ საუზმობენ, რასაც შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე მიზეზი. მაგალითად, როცა ძილის წინ, ღამით ვიკვებებით, ცხადია,  დილით არ გვაქვს შიმშილის შეგრძნება. ასეთი კვებითი განრიგი - ღამის კვება, თუკი ადამიანს ჩვეულებრივი რეჟიმი აქვს (ანუ მას არ უწევს ღამის ცვლაში მუშაობა), ცალსახად საფრთხის შემცველია, იმ თვალსაზრისით, რომ არაერთი დაავადების წინაპირობაა. 

როცა არ ვსაუზმობთ, სისხლში შაქრის დონე მცირდება, შიმშილის შეგრძნების დროს კი ხდება არსებული ენერგიის დახარჯვა. ეს დღის განმავლობაში იწვევს მრავალჯერად სურვილს ხშირად წავიხემსოთ ტკბილეულით, ცხიმიანი საკვებით. გარდა ამისა, საუზმის გამოტოვების შემთხვევაში, ადამიანი საუზმის კომპენსაციას ხშირად ახდენს დიდი რაოდენობით საკვების მიღებით დღის მეორე ნახევარში. სწორედ ამიტომ უნდა გავაცნობიეროთ, რომ საუზმე მშვენივრად აბალანსებს ჩვენს მოთხოვნილებებს და უმჯობესია, რომ იყოს რეგულარული, მრავალფეროვანი და ბალანსირებული.

უამრავი მეცნიერული კვლევა ადასტურებს, რომ საუზმე უშუალოდ დაკავშირებულია ჩვენს ჯანმრთელობასთან, რაც მოიცავს მეხსიერების და ყურადღების კონცენტრირების გაუმჯობესებას, ე.წ ცუდი ქოლესტერინის (დაბალი სიმკვრივის ქოლესტეროლის - LDL) დონის შემცირებას, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, წონის მომატების და დიაბეტის რისკების შემცირებას. 

რეგულარული საუზმე ამცირებს სიმსუქნის და ინსულინრეზისტენტობის რისკს, ინსულინრეზისტენტობა კი გახლავთ შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 2-ის ადრეული გამოვლენის საშუალება.

საგულისხმოა ისიც, რომ როცა დიეტაზეა ადამიანი, არასდროს არ უნდა ეცადოს საუზმის გამოტოვებით შეამციროს დღიური კალორაჟი. ამ საკითხზეც უამრავი კვლევაა ჩატარებული, რამაც ცხადყო, რომ ადამიანები რომელებიც წონის დაკლების და ასევე დაკლებული წონის შენარჩუნების პერიოდში რეგულარულად საუზმობდნენ, ჰქონდათ უკეთესი შედეგი.  

არსებობს თუ არა უნივერსალური საუზმე? 

ისე როგორც ერთი და იგივე მედიკამენტი არ არის ყველასთვის ეფექტური, ასევე კვების რეჟიმიც თითოეული ადამიანისთვის ინდივიდუალურია. ეს ბუნებრივია ეხება საუზმესაც.

არ არსებობს უნივერსალური დიეტა, არ არსებობს ერთი კონკრეტული კვების მოდელი, არ შეიძლება ერთი და იგივე დიეტა ყველასთვის ეფექტური იყოს, თუმცა, არსებობს ერთი მთავარი პრინციპი - თუ დღის განმავლობაში მიღებული ენერგია იხარჯება, ანუ კალორიებს, რასაც ვიღებთ საკვების სახით, ვხარჯავთ დღის განმავლობაში და დაცულია ბალანსი მიღებულ და დახარჯულ ენერგიას შორის, შესაბამისად არ ვიმატებთ წონაში. 

რა უნდა მივირთვათ უზმოზე?

ჯანსაღი კვების მთავარი პრინციპი სრულფასოვანი საუზმეა, რომელიც სწორ ნივთიერებათა ცვლას უზრუნველყოფს და დილიდან ამარაგებს ორგანიზმს ენერგიით. საუზმე უნდა შედგებოდეს ცილების, ცხიმების და ნახშირწყლებისგან. აუცილებლად უნდა მივირთვათ პურ-ბურღულეული, როგორიცაა მაგალითად შვრიის ფაფა ან წიწიბურა მცენარეული ცხიმით, ასევე სურვილისამებრ ავარჩიოთ ცილოვანი საკვები: მოხარშული კვერცხი, ბოსტნეული, რძის პროდუქტები, შეგვიძლია არჩევანი ხილზეც გავაკეთოთ, ჩაი ან ყავა კი უმჯობესია მივირთვათ უშაქროდ ან მცირე რაოდენობით შაქრით. 

მთლიანი მარცვლეული საუკეთესო არჩევანია (ხორბალი, ცეხვილი პური), ზოგადად საუზმის ვარიანტები საკმაოდ ბევრია, სასურველ საკვებს ყველა ინდივიდუალურად არჩევს. თუმცა, მთლიანი მარცვლეული ამ ვარიანტების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილია, განსაკუთრებით წონის კლების დროს, რადგან იგი ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას და აუმჯობესებს კუჭ-ნაწლავის მდგომარეობას, ასევე მდიდარია სხვადასხვა ვიტამინებითა და მინერალებით: B ჯგუფის (გარდა B12 ვიტამინისა), C ვიტამინი, მაგნიუმი, რკინა, სელენიუმი, ცინკი და სხვა. 

სასარგებლო თვისებები არის მარცვლეულის გარსში, ფქვილის წმინდად დაფქვისას კი იკარგება მარცვლის გარსი და შესაბამისად იკარგება მისი სასარგებლო თვისებებიც. სწორედ ამიტომ უმჯობესია უპირატესობა მივანიჭოთ პურს მთლიანი მარცვეულით, უხეშად დაფქულს, ცეხვილს. 

რა არ უნდა მივირთვათ უზმოზე?

დღის პირველი კვება უნდა იყოს მაქსიმალურად მსუბუქი, არ არის რეკომენდირებული უზმოდ ცხარე და მარიალიანი საკვები, ასევე ცხიმში შემწვარი და სანელებლებიანი საკვების მიღება. თავი უნდა შევიკავოთ პომიდვრის მიღბისგანაც, მასში არსებული მჟავების მაღალმა შემცველობამ შეიძლება ხელი შეუწყოს კუჭის მჟავიანობის მომატებას, C ვიტამინი კი გააძლიერებს კუჭის წვენის გამოყოფას, რაც გასტრიტის უხშირესი მიზეზია. უზმოდ წიწაკის მიღება ზრდის მჟავიანობას, აღიზიანებს ლორწოვან გარსს და შეიძლება წყლულის მაპროვოცირებელი ფაქტორიც კი გახდეს.

საუზმეზე არ არის რეკომენდებული ისეთი საკვების რეგულარული გამოყენება, როგორიცაა ფუნთუშეული, შოკოლადი, კრემით და შოკოლადით შევსებული ნამცხვრები, შოკოლადიანი მარცვლეულის ფანტელები და სხვა ნებისმიერი საკონდიტრო ნაწარმი, რომელიც 15%-ზე მეტ ცხიმს შეიცავს. იშვიათად მათი მიღება, რა თქმა უნდა, შეიძლება, საშუალოდ თვეში ორჯერ. 

რა რისკის წინაშეა ორგანიზმი, როდესაც დილით არ ვსაუზმობთ?

თუ ადამიანი დილით არ საუზმობს და საკვების მიღებას იწყებს შუა დღიდან, მაშინ როცა, დილიდან არის დატვირთული, დილიდან ხარჯავს ენერგიას ფიზიკური, ან გონებრივი მუშაობით, ენერგიას კი საკვების სახით იღებს დღის მეორე ნახევარში, რა თქმა უნდა, დღის მეორე ნახევარში მიღებულ კალორიებს  სრულად ვერ ხარჯავს, რაც იწვევს წონის მატებას. ეს პროცესი მიმდინარეობს ორგანიზმში, მიუხედავად იმისა, რა საკვებს მივირთმევთ.

თუ იგივე საკვებს ადამიანი მიიღებდა დილით, საკვებით მიღებული ენერგია თავისთავად დაიხარჯებოდა დღის განმავლობაში. შესაბამისად, როცა ადამიანები დღეში ერთხელ ან ორჯერ მიირთმევენ საკვებს, ეს დროთა განმავლობაში ხელს უწყობს წონის მატებას, რადგან ირღვევა ბალანსი. 

მთავარი პრინციპია ბალანსის დაცვა. იმისთვის რომ არ იყოს წონის მატება, საკვებით მიღებული ენერგია უნდა დაიხარჯოს. შესაბამისად დასკვნა მარტივია, ჯერ უნდა მივიღოთ საკვები და ჩვენს ორგანიზმს მივცეთ საშუალება საკვებით მიღებული ენერგია დახარჯოს დღის განმავლობაში ფიზიკური თუ გონებრივი მუშაობით. მარტივი რეკომენდაცია საკვების მიღება ხშირად და მცირე ულუფებით გაცილებით ეფექტურია, ვიდრე დღეში ერთხელ კვება. 

რამდენად სასურველია საუზმის ნაწილი უზმოზე იყოს ყავა?

ყავა მსოფლიოში ყველაზე ხშირად მოხმარებული მასტიმულირებელი საშუალებაა. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად ყავას უამრავი სასარგებლო თვისებება აქვს,  მისი უზმოდ მიღება შესაძლებელია საზიანო იყოს ბევრი  ჩვენგანისთვის.  თუ გაწუხებთ კუჭ-ნაწლავის პრობლემები მოერიდეთ უზმოდ ყავის მიღებას,  რადგან მისი უზმოდ მიღება აუარესებს სიმპტომებს.  თუ ყავის დალევის შემდეგ გიჩქარდებათ გული,  გეწყებათ თავის ტკივილი, მოუსვენრობა, იმატებს წნევა ან შფოთვები, სასურველია მისი დალევისგან  თავი შეიკავოთ.  

ყავის მიღება უმჯობესია საკვების მიღების შემდეგ, მისი სრული აკრძალვა არ არის სავალდებულო. ყავის დადებითი ეფექტებიდან აღვნიშნავ ცხიმების წვას, რადგან კოფეინი რომელიც შედის ყავის შემადგენლობაში ასტიმულირებს ნერვულ სისტემას, აჩქარებს მეტაბოლიზმს ეპინეფრინის გამოყოფის ხარჯზე, რაც ხელს უწყობს წონს კლებას. კარგი ხარისხის ყავა ამცირებს ტიპი II  შაქრიანი დიაბეტის განვითარების რისკს, რადგან ყავა შეიცავს კოფეინის მჟავას, პოლიფეროლებს, თუთიას და მაგნიუმს. 

P.S  კლინიკა ენმედიცის ენდოკრინოლოგ თამარ ჩადუნელს შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ტელეფონზე 598 515 500

სტატიების ნახვა შეგიძლიათ რუბრიკაში "ყველა სტატია"

ყველა ახალი ამბის ნახვა შეგიძლიათ ამ ბმულზე

საინტერესო ვიდეოები შეგიძლიათ იხილოთ რუბრიკაში "ყველა ვიდეო"

ბოლო ამბების ნახვა შეგიძლიათ ამ ბმულზე

ლიცენზია
დატოვე კომენტარიკომენტარები (0)
ჩაწერა სახელი

Copyright © 2006-2020 by Resonance ltd. . All rights reserved
×